جوابیه اداره کل منابع طبیعی استان ایلام

مدیر مسئول محترم رسانه وزین شکرستان ایلام

با سلام و تبریک ایام‌الله مبارک

در پاسخ به مطلب مندرج در آن رسانه به تاریخ ۱۴۰۲٫۰۴٫۰۷ در خصوص درخواست عده‌ای از مدیران عامل تعاونی‌های احیا و بهره‌برداری از محصولات فرعی جنگل و مرتع استان مبنی برعدم صدور مجوز بهره‌برداری از درختان بنه در سال جاری لازم است نکاتی به استحضار مخاطبین آن رسانه محترم برساند:

جنگل‌های استان ایلام با مساحتی بالغ بر ۶۴۲ هزار هکتار با تیپ غالب گونه بلوط ایرانی (۹۰ درصد) و گونه‌های همراه(۱۰ درصد) مانند: بنه-کیکم-شن-محلب-زالزالک-بادامک و غیره بوده که پراکنش درختان بنه در این جنگل‌ها تنها در سطح ۲۰۵ هزار هکتار (۳۱ درصد) بوده و به‌لحاظ جنگل‌شناسی دارای جنبه حفاظتی بوده نه صنعتی که بااین‌وصف مدیریت اصولی و پایدار این عرصه‌ها تلاشی مضاعف می‌طلبد.

درخت بنه از گونه‌های با ارزش استان ایلام است که دارای شیره یا صمغ (سقز) با کاربرد دارویی-صنعتی فوق‌العاده بوده به‌طوریکه حدود ۱۲۰ فرآورده‌های دارویی و صنعتی از آن تولید و شناسایی شده‌است.

میزان تولید این صمغ در درختان با قطر بالای ۲۰ سانتی‌متر حدود ۲۰۰ تا ۵۰۰ گرم بوده و با توجه به مساحت و پراکنش این‌گونه در جنگل‌های استان حدود ۳۰۰ هزار کیلوگرم به ارزش تقریبی ۲۱۰۰ میلیارد ریال برآورد می‌گرددبا اشراف به ارزش‌ ذاتی فوق‌العاده این‌گونه و به جهت حفظ و دوام رویشگاه‌های این درخت و با اهمیت به مشارکت مردم در امر حفاظت و احیای عرصه‌های منابع طبیعی، استان ایلام به‌عنوان تنها استان کشور طی سالیان گذشته اقدام به تشکیل و سامان‌دهی ۱۲۶ شرکت تعاونی احیا و بهره‌برداری از محصولات فرعی جنگلی و مرتعی نموده که حدود ۵۳۰۰ خانوار از آنها متنفع می‌شوند و این شرکت‌ها در قالب طرح‌های مدون می‌توانند در زمینه کلیه موضوعات مرتبط با حوزه منابع طبیعی از قبیل حفاظت، پیشگیری از حریق، جلوگیری از تخریب، مبارزه با آفات و امراض، جنگل‌کاری، نهال‌کاری، فعالیت‌های آبخیزداری، بهره‌برداری از محصولات فرعی جنگلی و مرتعی فعالیت نمایند و حوزه کاری آن‌ها تنها محدود به برداشت صمغ درختان بنه (سقز) نمی‌باشد از این رو این اداره کل طی چند سال اخیر با برگزاری جلسات متعدد با مدیران عامل این شرکت‌های تعاونی درصدد گسترش فعالیت‌های اجرایی آنها به‌ منظور توانمندسازی و بهبود وضعیت اقتصادی اعضای آن‌ها در  قالب بند ب ماده ۲۹ برای رتبه بندی این تعاونی ها برآمده که متأسفانه با اقبال چندانی از سوی آنها مواجه نگردید.

همان‌طوریکه در متن درخواست عده‌ای از این شرکت‌ها عنوان شده بهره‌برداری از درختان بنه تابع فراهم شدن شرایط آب‌وهوایی-سلامت درختان بنه-رعایت تناوب بهره‌برداری و سایر فاکتورهای مرتبط با جنگل‌شناسی و فیزیولوژی این درختان بوده در سنوات گذشته به‌علت خشک‌سالی‌های حادث شده ناشی از کاهش بی‌سابقه بارش‌ها (که درسال زارعی گدشته در طول ۵۰ سال بی‌سابقه بوده) درختان تحت تأثیر تنش رطوبتی قرار گرفته و ارزیابی‌های تیم‌های کارشناسی این اداره کل و سیاست‌های ابلاغی سازمان همگی بر عدم صدور مجوز بهره‌برداری از این درختان در جهت کاهش میزان آسیب پذیری و تنش‌های ناشی از فقر رطوبتی تاکید گردید .

درسال جاری نیز با وجود مناسب بودن نزولات جوی این اداره‌کل تنها به این یک آیتم اکتفا ننموده و با تشکیل تیم‌های کارشناسی و ارزیابی اقدام به پایش سایر آیتم‌های مرتبط با سلامت و امکان‌سنجی بهره‌برداری در سطح جنگل‌های استان نمود که پس ‌از بررسی‌های صورت‌گرفته محرز گردید در مناطقی از سطح استان شرایط برای بهره‌برداری از درختان بلوط با رعایت دستورالعمل‌های فنی تهیه شده و با نظارت کارشناسان مرتبط و با بکارگیری نیروهای ماهر و کاربلد و البته بومی (با تجربه‌ای که از سالیان گذشته به‌دست‌آمده محرز گردیده که نیروهای بومی با دلسوزی و حساسیت بیشتری نسبت‌ به بهره‌برداری از درختان بنه اقدام می‌نمایند) فراهم است.

لذا این اداره‌کل با نظر به موارد ذکر شده و نیز در جهت پیشگیری از حریق و مشارکت این شرکت‌ها در امر حفاظت و احیای عرصه‌های منابع طبیعی با تصویب کمیته فنی و اخذ مجوز از سازمان متبوع خود اقدام به فراهم آوردن مقدمات بهره‌برداری از درختان بنه در سطح یک‌سوم از رویشگاه‌های آن نموده و پس‌از طی مراحل اداری این مهم با حساسیت ویژه و نظارت مستمر انجام خواهد گرفت.

این رسانه از پاسخگویی بموقع اداره کل منابع طبیعی استان ایلام و رفع ابهام بهره برداران در راستای عدم صدور و یا تاخیر در صدور مجوز بهره برداری سقز کمال تشکر و قدردانی را دارد.